Quyết định này phê duyệt một đề án có cái tên nghe rất lớn: hỗ trợ, phát triển các doanh nghiệp công nghệ số vươn ra toàn cầu đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Nhưng đằng sau ngôn ngữ hành chính ấy, tôi đọc được một điều giản dị mà tôi đã chờ rất lâu: Nhà nước chính thức đứng cùng phía với người làm công nghệ Việt trên con đường ra biển lớn.
Vì sao tôi quan tâm — rất thật
Tôi không bình luận chuyện này như một người đứng ngoài. Tôi sống trong nó. Khi xây Times Zones — hạ tầng cho khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, khi làm FuduBank trong lĩnh vực công nghệ tài chính, khi nuôi giấc mơ một hệ sinh thái Lĩnh Nam từ Việt Nam đến Đông Nam Á, tôi va vào đúng những bức tường mà Quyết định 982 đang muốn tháo gỡ: thủ tục, vốn, tiêu chuẩn quốc tế, và một thứ vô hình nhưng nặng nhất — niềm tin rằng người Việt mình làm được sản phẩm tầm thế giới.
Cho nên khi đọc bốn chữ Make in Viet Nam được đặt trang trọng trong một quyết định của Thủ tướng, tôi hiểu: đây không chỉ là chính sách — đây còn là một lời khẳng định.
Điều khiến tôi tâm đắc nhất
Quyết định 982 đặt ra những con số không hề khiêm tốn cho năm 2030: tối thiểu 5.000 doanh nghiệp công nghệ số Việt có doanh thu từ thị trường quốc tế; kim ngạch xuất khẩu sản phẩm và dịch vụ số đạt tối thiểu 55 tỷ USD mỗi năm, tăng trưởng bình quân trên 30% mỗi năm; phấn đấu có 5 doanh nghiệp đạt doanh thu tỷ đô từ nước ngoài; và ít nhất 25 thương vụ M&A, hợp tác chiến lược với đối tác quốc tế. Tầm nhìn 2045 còn xa hơn: Việt Nam thành một trong những trung tâm công nghiệp công nghệ số hàng đầu khu vực, với những doanh nghiệp ngang tầm các nước tiên tiến.
Nhưng điều khiến tôi tâm đắc không nằm ở con số. Nó nằm ở một sự dịch chuyển trong tư duy mà tôi đã nói đi nói lại với đội ngũ của mình suốt nhiều năm: chuyển từ gia công, lắp ráp sang nghiên cứu, làm chủ và sáng tạo. Đó là khác biệt giữa một người đi làm thuê cho thế giới và một người kiến tạo giá trị cho thế giới. Quyết định 982 chọn vế thứ hai. Tôi cũng vậy.
Những công cụ rất "đời" với người làm
Tôi thích Quyết định này vì nó không dừng ở khẩu hiệu. Nó chạm vào những thứ một người làm thật sự cần:
• Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho FinTech, AI, IoT — để sản phẩm mới được thử trước khi bị quy định cũ trói lại.
• Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và địa phương, hỗ trợ M&A, bảo lãnh tín dụng, chuẩn bị IPO ở thị trường quốc tế — những cánh cửa vốn mà doanh nghiệp nhỏ ít khi với tới.
• Mô hình "3 nhà" — Nhà nước, Nhà trường, Doanh nghiệp — đúng tinh thần tôi luôn tin: không ai đi xa một mình.
• Bảo hộ sở hữu trí tuệ ở nước ngoài, Gian hàng số quốc gia, Diễn đàn doanh nghiệp số Việt tại các thị trường chiến lược — tức là Nhà nước giúp doanh nghiệp được nhìn thấy trên sân chơi toàn cầu.
Nói cách khác: Nhà nước nhận phần mở đường và kiến tạo thể chế. Phần còn lại — đi trên con đường ấy — vẫn là việc của chúng ta, những người làm.
Vậy chúng ta làm gì?
Một chính sách tốt chỉ thành hiện thực khi có người dám bước vào. Nếu bạn đang xây một sản phẩm công nghệ, tôi xin chia sẻ vài điều tôi tự nhắc mình:
1. Nghĩ toàn cầu ngay từ ngày đầu. Đừng làm cho thị trường trong nước rồi mới tính chuyện ra ngoài — hãy thiết kế sản phẩm để thế giới dùng được ngay từ bản đầu tiên.
2. Đầu tư vào cái lõi. Làm chủ công nghệ chiến lược, đạt chuẩn quốc tế — đó là thứ không ai lấy đi được, và là thứ Quyết định 982 ưu tiên nhất.
3. Tận dụng những gì đang được mở ra. Sandbox, quỹ đầu tư, hỗ trợ M&A — đừng để chính sách nằm trên giấy chỉ vì mình ngại tìm hiểu.
4. Giữ chữ tín và bản sắc Việt. Một thương hiệu Make in Viet Nam uy tín được xây bằng chất lượng và sự tử tế, không bằng lời quảng cáo.
Lời cuối
Tôi vẫn tin điều tôi luôn tin: người Việt mình ai cũng có thể tạo nên giá trị — chỉ cần có lòng tin, có kỷ luật, và không bỏ cuộc. Quyết định 982 không làm thay chúng ta việc đó. Nhưng nó nói rõ rằng, lần này, chúng ta không đi một mình.
Biển lớn vẫn nhiều sóng. Nhưng con đường đã được mở. Phần còn lại — là dám ra khơi.
Nguyễn Ngọc Hải